Réamhrá

Cailleadh thart fá 12,000 bád ar chósta na hÉireann ón am ar tosaíodh ar stair a thaifeadadh. Cailleadh cuid mhór de na bádaí seo ar chósta Dhún na nGall agus cuid mhór acu sin i dtimpeallacht Árainn Mhór. Déantar iarracht sa leathanach seo tuairisc a thabhairt ar cuid de na bádaí a cailleadh agus orthu siúd a d’fhreastal orthu.

Bealaí Loingis

Ba iad na príomhbhealaí loingis roimh an Chogadh Mhór ná idir Glas Chú, Learpholl agus Doire go dtí Na Stáit Aontaithe agus Ceanada. Go deimhin chuaigh mórán de shliocht Árainn Mhór thar bhráid an oileáin don uair dheireanach agus iad ar a mbealach go dtí saol úr thar lear. I rith an chogaidh bhí borradh ar an trácht a bhí ag úsáid na mbealaí loingis trasatlantacha idir an Bhreatain agus Meiricea mar gheall ar an chlúdach aeir a chuir eitleáin a bhí lonnaithe i dTuaisceart Éireann ar fáil. Chuir seo ar chumas bádaí fanacht ar shiúl ó eitleáin naimhdeacha a bhí lonnaithe sa Fhrainc. Mar gheall ar seo uilig rinne cuid mhór de na cabhlaigh U-bhád iad fín a lonnú amach ó chósta Dhún na nGall chun cur isteach ar loingeas na gcomhghualaithe. Rinneadh cuid mhór damáiste ag tús an chogaidh.

Bádaí Adhmaid agus Fir Chrua

Bhí cuid bádái iascaireachta Árainn Mhór beag. Bhí an chuid ba mhó de na bádaí ina ngeoltaí seoil / iomráimh 24 troigh, a bhí iontach maith ar an fharraige ach a bhí foscailte don aimsir agus gan soilsí, radar nó áiseanna nua-aimseartha loingseoireachta. Ba é an eachtra ba thubaistí a tharla riamh ná an báitheadh a tharla ar an 9 Samhain 1935 nuair a chuaigh bád a bhí ag tógáil oibrithe séasúir le carraigeacha. Cailleadh 19. Tugtar ‘Tubaiste Árainn Mhór’ ar seo anois. Tharla cuid mhór tubaistí eile thart timpeall Árainn Mhór nuair a chaill oileánaigh saol s’acu agus iad ag iarraidh a mbeatha a thabhairt i dtír ón iascaireacht.

Iarsmai

Bhí an smionagar a tháinig i dtír ó na bádaí briste ina bhuntaiste mór do mhuintir an oileán. Rinneadh cuardaigh rialta ar chósta an oileáin fá choinne lastaí a bhí i ndiaidh theacht i dtír. Úsáideadh adhmad chun díonta a chur ar thithe agus corruair thiocfadh bád tarrthála i dtír. Go minic chóirítí na bádaí seo agus úsáidtí areis iad mar bhádaí iascaireachta. Fuarthas lastaí eile nach raibh chomh coitianta sin ó am go céile. Mar shampla, Tarbh Jersey, cadas, min bhuí agus cruithneacht.

Comhad

Tá obair ar siúl san am i láthair chun comhad a chur le chéile ina mbeidh eolas faoi na tubaistí uilig a tharla thart ar an oileán. Má tá aon sonraí agatsa seol chuig shipwrecks@arainnmhor.com iad. Beidh an comhad ar fáil amach anseo ar an idirlíon.